Dünya Tutsak Yunus Günü nedeniyle hayvan hakları ve koruma gruplarından oluşan bir ittifak, tutsaklık nedeniyle yunusların yaşadıkları eziyete son vermek amacıyla Avrupa genelinde bir kampanya başlatıyor.

“Yunus Tutsaklığına Son Verilmesi için Avrupa Ä°ttifakı” (YTSAÄ°), Sualtı AraÅŸtırmaları DerneÄŸi’nin de aralarında olduÄŸu, uluslarası faaliyet gösteren on hayvan hakları ve koruma grubundan oluÅŸuyor. YTSAÄ° bu imza kampanyası ile Avrupa BirliÄŸi’ni (AB), birliÄŸe üye ve aday ülkeler ile Ä°sviçre’de, yeni yunus tesislerinin kurulmasını ve yunus ve balina ticaretinin yapılmasını yasaklamaya davet ediyor. YTSAÄ° vatandaÅŸlardan topladığı imzaları, 2010 Åžubat ayında AB’ne, Konsey, Parlemento ve Komisyon katında teslim edecek.  (Dipnot 1)

OceanCare’den Sigrid Lüber diyor ki “Yunuslar en akıllı ve büyüleyici hayvanlardandır – Onlar insanların eÄŸlencesi olarak kullanılacak palyaçolar deÄŸillerdir. Biz ÅŸuna eminiz ki eÄŸer insanlar tutsak bir yunusun gülümsemesinin ardındaki acı gerçeÄŸin farkında olabilselerdi, bize bu kampanyanın amacına ulaÅŸması için yardım etmek isterlerdi.”

 

Bilimsel kanıtlar gösteriyor ki yunus ve balina gibi deniz memelileri, fiziksel ve psikolojik ihtiyaçlarını sağlamada yetersiz kalan tutsaklık ortamında önemli ölçüde acı çekmektedir. Doğal yaşam alanları olan okyanuslarla karşılaştırıldığında, havuzlar küçük ve dar, boş ve cansızdır. Bu ortam yunuslarda strese ve saldırganlığa neden olup, ortalama ömürü azaltmakta ve üreme sorunlarına yol açmaktadır. Ayrıca, kimyasal işlem görmüş suya ve UV ışınlarına maruz kalmaları sıklıkla ülsere ve derilerinde yaralanmalara neden olmaktadır.

 

Dünya Hayvanları Koruma DerneÄŸi (WSPA)’nden Joanne Toole diyor ki “Betondan bir havuzun içinde ömür geçirmek, daireler çizerek yüzmek hiç bir zaman uçsuz bucaksız okyanusun yerine kabul edilebilecek birÅŸey deÄŸildir. Yunusların karmaşık ihtiyaçları onları yaradılış olarak esarete elveriÅŸsiz hale getirmektedir. Ä°ttifak üyeleri olarak umuyoruz ki, eÄŸer AB yeni tesislerin kurulmasına engel olmaya karar verirlerse, bu sualtı hapishanelerinin bir daha var olmamak üzere yokolduÄŸunu görmeye bir adım daha yaklaÅŸmış olacağız.”

 

Yunus havuzlarının ihtiyacını karşılamak için, küresel yunus ticareti hâlâ yaygın bir şekilde sürüyor ve dünyanın bazı yerlerinde bu talebi karşılamak için hâlâ canlı yunus avı yapılıyor. Bu hayvanların çoğu, yaşam alanları olan okyanuslardan vahşi yöntemlerle sökülüp alınırken ölüyor. Çalışmalar, ülkemizde afalina olarak da bilinen şişe burunlu yunusların yakalanma sırasında ve hemen sonrasında ölüm oranlarının 6 kat arttığını gösteriyor.

 

Ne yazık ki, yunusların tutsak tutulmasına iliÅŸkin bu önemli problemlere raÄŸmen, Avrupa’da ÅŸu anda yaklaşık 60 yunus havuzu bulunuyor. Bunlardan 34 tanesi AB ülkesi ve her geçen yıl daha fazla tesis inÅŸa edilmekte.

 

Born Free Vakfı’ndan Will Travers Ä°ngiltere’yi örnek göstererek “1970lerde Ä°ngiltere’de düzinelerce tutsak yunus gösteri merkezleri vardı. Bugün ise bu merkezlerin hepsi kapanmış durumda. 1991 yılında son 3 tutsak yunusun ‘Into the Blue- Maviye’ kampanyası kapsamında salınması Ä°ngiltere’nin ‘tutsak yunusların olmadığı bir bölge‘ olmasını saÄŸladı. Bu örnek bu aÅŸamaya gelmenin mümkün olduÄŸunu gösteriyor. Ä°ttifak, Avrupa’nın diÄŸer ülkelerinin de aynı ÅŸekilde hareket edeceÄŸini umut ediyor” diyor.

 

Bu tesislerin gelirini, zalim koÅŸulların varlığından habersiz onları ziyaret eden yerli ve yabancı turistler saÄŸlıyor. Avrupa’da tatil sezonu açılmak üzereyken YTSAÄ°, turistlerin yurtdışı gezileri sırasında tutsak yunusları ziyaret etmemeleri için çaÄŸrıda bulunmakta.

 

Sualtı AraÅŸtırmaları DerneÄŸi- Deniz Memelileri AraÅŸtırma Grubu (SAD-DEMAG) Koordinatörü Özgür KeÅŸaplı Didrickson, bir yunus havuzunu ziyaret eden bir tatilcinin parasının, yeni bir yunusun zarar görmesine için sermaye olacağına olacağına dikkat çekiyor: “Biraz sabırlı ve dikkatli olduÄŸumuz takdirde üç tarafı denizlerle çevrili ülkemizde ÅŸehiriçi vapurlarından tekne ve feribotlara birçok deniz taşıtı ile yolculuk yaparken özgür yunusları görebiliriz.”